The Holy Bachelorette in the Wedding Cave
https://weddingcave.wordpress.com/
"Let's listen again to Penelope. How is female narrative woven?"
Visual artist Adonis Volanakis creates blind dates between women who pose questions to each other for issues that are significant to them. This unique installation weds documentary and visual arts and hasstrong references to Margaret Atwood's The Penelopiad. Amid seven pillars of white second-hand wedding garmentsand a loom weaving a new textile from old wedding gowns that carry personalherstories, videos are shown of women from Greece and New York talking aboutissues of equality, motherhood and companionship.
upcoming event @ ATHENS FESTIVAL 2015Peiraios 260, Building A
1-31 July 2015
19:30
Αντώνης
Βολανάκης
Στο έργο
The
Holy
Bachelorette
in
the
Wedding
Cave
ο
Αντώνης Βολανάκης για πρώτη φορά
συνδυάζει τις δύο πρακτικές που
χαρακτηρίζουν τη δουλειά του των
τελευταίων χρόνων: τη χρήση των νυφικών
και τη διαδικασία των blind
dates.
Ας δούμε πώς και γιατί κάνει τη σύνδεση:
«Το
απών σώμα στα άδεια νυφικά ενσαρκώνουν
οι βίντεο-προβολές γυναικών.
Με ενδιαφέρει πολύ το πώς υφαίνεται η
συζήτηση γυναικών με γυναίκες. Στην
Ελλάδα πρέπει όλοι να αφουγκραστούμε,
να καταλάβουμε και να ενδυναμώσουμε τη
γυναικεία αφήγηση. Αυτό προσπαθώ κι
εγώ.
Ας
ακούσουμε ξανά τη γνωστή Πηνελόπη, τη
σύζυγο του Οδυσσέα. Πιστεύω ότι βαθιά
μέσα της δεν επιθυμούσε να επιστρέψει
ο άνδρας της.»
Αντώνης
Βολανάκης
The
Holy
Bachelorette
in
the
Wedding
Cave
ΒΙΝΤΕΟ – ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260 (Α)
1 – 31 ΙΟΥΛΙΟΥ
Το The
Holy
Bachelorette
in
the
Wedding
Cave
είναι
μια εικαστική εγκατάσταση που εκτυλίσσεται
στον αχανή βιομηχανικό χώρο Α της
Πειραιώς. Μέσα σε αυτόν, ο επισκέπτης
συναντά ένα δάσος από νυφικά και
χειμάρρους υφασμάτων. Στην καρδιά του
χώρου, βρίσκεται ένας αιωνόβιος αργαλειός,
που υφαίνει ένα καινούριο ύφασμα από
παλιά νυφικά που κόβονται επί τόπου.
Τι
σηματοδοτούν όλα αυτά τα νυφικά; Και
ποιος είναι ο ρόλος που παίζουν στην
εικαστική προσέγγιση του Αντώνη Βολανάκη:
«Tο
νυφικό είναι κοινωνική στολή που
σηματοδοτεί μια σύμβαση. Μοναδικό για
τη γυναίκα, καθώς δεν υπάρχει κάτι
αντίστοιχο για τον άνδρα, λειτουργεί
ως μνήμη μετάβασης από την αγνότητα στη
μητρότητα. Συμβολίζει τη στιγμή που μια
κόρη ετοιμάζεται να γίνει μητέρα»,
λέει ο ίδιος. Με άλλα λόγια, το νυφικό
αντιμετωπίζεται ως αντικείμενο-φετίχ,
ένα ένδυμα που θα εμφανίζει την εσωτερική
του πλευρά αποκαλύπτοντας τον κόπο που
καταβλήθηκε για την κατασκευή του, εξού
και ο αργαλειός που υπενθυμίζει τη
διαδικασία: ύφασμα-σχεδιασμός-ραφή-χειρωναξία.
Ο καλλιτέχνης
ταυτοχρόνως συλλέγει ερωτήσεις για
θέματα που απασχολούν έντονα τις γυναίκες
και θα ήθελαν να τις θέσουν σε άλλες
γυναίκες. Έπειτα, κινηματογραφεί πολλές
διαφορετικές απαντήσεις σε Ελλάδα και
Νέα Υόρκη οι οποίες προβάλλονται στο
χώρο ανάμεσα στα νυφικά. Η ιδέα αυτή,
της συνομιλίας μεταξύ γυναικών (επωνύμων
και ανωνύμων) που δεν γνωρίζονται αλλά
καλούνται να απαντήσουν η μία στις
ερωτήσεις της άλλης, προϋπάρχει στη
δουλειά του Βολανάκη. Έχει επιμεληθεί
μια σειρά από ανάλογα πρότζεκτ που
έφεραν σε συνέργεια εικαστικούς,
συγγραφείς και ερευνητές φιλοσοφίας
με πιο πρόσφατο αυτό της Ιθάκης όπου
ποιητές από την Αμερική και την Ελλάδα
δημιούργησαν ποιητικά εργαστήρια με
τους κατοίκους του νησιού.
Στο έργο
The
Holy
Bachelorette
in
the
Wedding
Cave
ο
Αντώνης Βολανάκης για πρώτη φορά
συνδυάζει τις δύο πρακτικές που
χαρακτηρίζουν τη δουλειά του των
τελευταίων χρόνων: τη χρήση των νυφικών
και τη διαδικασία των blind
dates.
Ας δούμε πώς και γιατί κάνει τη σύνδεση:
«Το
απών σώμα στα άδεια νυφικά ενσαρκώνουν
οι βίντεο-προβολές γυναικών.
Με ενδιαφέρει πολύ το πώς υφαίνεται η
συζήτηση γυναικών με γυναίκες. Στην
Ελλάδα πρέπει όλοι να αφουγκραστούμε,
να καταλάβουμε και να ενδυναμώσουμε τη
γυναικεία αφήγηση. Αυτό προσπαθώ κι
εγώ.
Ας
ακούσουμε ξανά τη γνωστή Πηνελόπη, τη
σύζυγο του Οδυσσέα. Πιστεύω ότι βαθιά
μέσα της δεν επιθυμούσε να επιστρέψει
ο άνδρας της.»
Η ερευνητική
διαδικασία για την εγκατάσταση διέτρεξε
πολλές Πηνελόπες και σχετίστηκε
ιδιαιτέρως με την «Πηνελοπιάδα» της
βραβευμένης Καναδής συγγραφέως Μάργκαρετ
Άτγουντ (βιβλίο που παίρνει το γνωστό
μύθο της Πηνελόπης και τον μεταφέρει
στο παρόν). Ο Αντώνης Βολανάκης συνάντησε
την ’Ατγουντ στη Νέα Υόρκη, μίλησαν για
το project
κι από τότε βρίσκεται σε δημιουργικό
διάλογο μαζί της για όλα τα θέματα που
αφορούν στις γυναίκες.
Γι’ αυτό
ακριβώς στις 21
Ιουλίου
θα γίνει μία ανάγνωση της Πηνελοπιάδας:
Ένα Απόσπασμα,
όπως ακριβώς δούλεψαν το κείμενο η
Μάρκαρετ Άτγουντ και ο Αντώνης
Βολανάκης σε μια απρόσμενη χειμωνιάτικη
συνάντηση στο Σέντραλ Παρκ της Νέας
Υόρκης. Η ανάγνωση θα γίνει με τις: Ξανθή
Γεωργίου, Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Ευτυχία
Κιουρτίδου, Ελένη Μποζά, Άννα Παγκάλου,
Καλλιόπη Παναγιωτίδου και Δανάη Σιώζιου.
Θα ακολουθήσει συζήτηση.
Πληροφορίες
Χώρος:
Πειραιώς 260, Χώρος Α
Διάρκεια έκθεσης: 1 – 31 Ιουλίου
Είσοδος Δωρεάν
Ώρες λειτουργίας έκθεσης: Καθημερινά 19.00 – 23.00
Διάρκεια έκθεσης: 1 – 31 Ιουλίου
Είσοδος Δωρεάν
Ώρες λειτουργίας έκθεσης: Καθημερινά 19.00 – 23.00
*21
Ιουλίου:
Ανάγνωση «Η
Πηνελοπιάδα:
Ένα Απόσπασμα» (Εκδ. Ωκεανίδα) της
Μάργκαρετ Άτγουντ
Συντελεστές
Αντώνης Βολανάκης: The Holy Bachelorette in the Wedding Cave
Σχεδιασμός Φωτισμού: Gerald Karlikow
Βοηθός σχεδιαστή φωτισμού: Βαλεντίνα Ταμιωλάκη
Βίντεο-Μοντάζ: Λουίζος Ασλανίδης
Συνεργάτης Φωτογραφίας: Αλέξανδρος Κορομηλάς
Ξενάγηση Έκθεσης: Ιωάννα Καλαβρού
Υποστήριξη: Athens Digital Arts Festival
Ομάδα εργασίας Στούντιο Αντώνη Βολανάκη:
Βοηθός Οργάνωσης & Επικοινωνίας: Γιώργος Κατσώνης
Δημιουργικό: Μαρία Παπαδοπούλου, Ξένη Αλεξίου, Ιωάννα Λισγάρα
Σχεδιασμός site - ψηφιακή αρχειοθέτηση: Έλλη Βασσάλου
Στην ανάγνωση του έργου «Πηνελοπιάδα: Ένα Απόσπασμα» της Μάργκαρετ Άτγουντ
στις 21 Ιουλίου, συμμετέχουν οι: Ξανθή Γεωργίου, Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Ευτυχία
Κιουρτίδου, Ελένη Μποζά, Άννα Παγκάλου, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Δανάη Σιώζιου
Για την πολύτιμη συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου, ευχαριστούμε τους:
Κοσσυβάκης Βελισάριος, Κοσκινά Κατερίνα, Σβώλης Κώστας, Χατζηχριστοδούλου Ηλίας
Σχεδιασμός Φωτισμού: Gerald Karlikow
Βοηθός σχεδιαστή φωτισμού: Βαλεντίνα Ταμιωλάκη
Βίντεο-Μοντάζ: Λουίζος Ασλανίδης
Συνεργάτης Φωτογραφίας: Αλέξανδρος Κορομηλάς
Ξενάγηση Έκθεσης: Ιωάννα Καλαβρού
Υποστήριξη: Athens Digital Arts Festival
Ομάδα εργασίας Στούντιο Αντώνη Βολανάκη:
Βοηθός Οργάνωσης & Επικοινωνίας: Γιώργος Κατσώνης
Δημιουργικό: Μαρία Παπαδοπούλου, Ξένη Αλεξίου, Ιωάννα Λισγάρα
Σχεδιασμός site - ψηφιακή αρχειοθέτηση: Έλλη Βασσάλου
Στην ανάγνωση του έργου «Πηνελοπιάδα: Ένα Απόσπασμα» της Μάργκαρετ Άτγουντ
στις 21 Ιουλίου, συμμετέχουν οι: Ξανθή Γεωργίου, Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Ευτυχία
Κιουρτίδου, Ελένη Μποζά, Άννα Παγκάλου, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Δανάη Σιώζιου
Για την πολύτιμη συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου, ευχαριστούμε τους:
Κοσσυβάκης Βελισάριος, Κοσκινά Κατερίνα, Σβώλης Κώστας, Χατζηχριστοδούλου Ηλίας
set out for Ithaca 2013 / a poetic blind date
Set out for Ithaca
Poetic Blind Date: A community-based project
concept + curating by Adonis Volanakis
set out for Ithaca 2013 from adonis volanakis on Vimeo.
The participating poets from both the United States and Greece were: Demosthenes Agrafiotis, Elana Bell, Yiorgos Chouliaras, Kathy Engel, Ross Gay, Panayotis Ioannidis, Robert Kocik, Patricia Kolaiti, Vassilis Manoussakis, Jamaika Osorio, Pat Rosal, Liana Sakelliou, Danai Sioziou and Samantha Thornhill.
Set out for Ithaca was a live and evolving installation created by Adonis Volanakis, a Fulbright visiting artist in New York University/ Arts and Politics Department. He has invited seven Greek and seven American contemporary poets to convene in Ithaca, Greece, to create an artwork that stimulates dialogue and interaction between Ithaca residents -who hosted and created a human hotel for the writers- and the summer visitors. The visiting poets encouraged local residents to participate in workshops, experience an alternative poetic sightseeing tour of the city and shared poetry in situ. In exchange, citizens hosted a participating poet and provided her/him with a unique insight of the island and offer the distinct experience of philoxenia/ hospitality. Designed to simulate a blind double date, between the poets, between poets and residents, all participants contributed to discussions, workshops and readings. In June 2013, these artists came together to explore the importance of poetry as a way to forge social relations and foster possible urban strategies for change. Set out for Ithaca was a socially engaged intervention that promoted the sharing of cross-cultural poetry to create platforms for community-based discussion and creative collective imagining.
In the Set out for Ithaca environment everybody became a poet, exploring the language to embrace an open dialogue with the island, re-launching poetry as a vital way to connect us.
PROGRAM
Friday, 28 June/ re-activating the Municipality Library, Vathi
10:00- 13:00 blind date between poets from Greece and US
17:30 - 20:30 language games and sharing stories with and for adults, teenagers and children
Saturday, 29 June/ in a beach during the morning and at the central square of Vathi during the afternoon
10:00- 13:00 language games for adults, teenagers and children using high protection sun lotion
17:30 - 20:30 poetic ‘bombs’, writing exercise in interaction with the participants, and many more
Sunday, 30 June/ in a beach during the morning and at PHIMIOS Cultural Center during the evening
10:00 - 13:00 language games for adults, teenagers and children using high protection sun lotion
19:00 - 21:00 Presentation of the project/ Open discussion/Readings in the Municipal Theater
Poetic Blind Date: A community-based project
concept + curating by Adonis Volanakis
set out for Ithaca 2013 from adonis volanakis on Vimeo.
The participating poets from both the United States and Greece were: Demosthenes Agrafiotis, Elana Bell, Yiorgos Chouliaras, Kathy Engel, Ross Gay, Panayotis Ioannidis, Robert Kocik, Patricia Kolaiti, Vassilis Manoussakis, Jamaika Osorio, Pat Rosal, Liana Sakelliou, Danai Sioziou and Samantha Thornhill.
Set out for Ithaca was a live and evolving installation created by Adonis Volanakis, a Fulbright visiting artist in New York University/ Arts and Politics Department. He has invited seven Greek and seven American contemporary poets to convene in Ithaca, Greece, to create an artwork that stimulates dialogue and interaction between Ithaca residents -who hosted and created a human hotel for the writers- and the summer visitors. The visiting poets encouraged local residents to participate in workshops, experience an alternative poetic sightseeing tour of the city and shared poetry in situ. In exchange, citizens hosted a participating poet and provided her/him with a unique insight of the island and offer the distinct experience of philoxenia/ hospitality. Designed to simulate a blind double date, between the poets, between poets and residents, all participants contributed to discussions, workshops and readings. In June 2013, these artists came together to explore the importance of poetry as a way to forge social relations and foster possible urban strategies for change. Set out for Ithaca was a socially engaged intervention that promoted the sharing of cross-cultural poetry to create platforms for community-based discussion and creative collective imagining.
In the Set out for Ithaca environment everybody became a poet, exploring the language to embrace an open dialogue with the island, re-launching poetry as a vital way to connect us.
PROGRAM
Friday, 28 June/ re-activating the Municipality Library, Vathi
10:00- 13:00 blind date between poets from Greece and US
17:30 - 20:30 language games and sharing stories with and for adults, teenagers and children
Saturday, 29 June/ in a beach during the morning and at the central square of Vathi during the afternoon
10:00- 13:00 language games for adults, teenagers and children using high protection sun lotion
17:30 - 20:30 poetic ‘bombs’, writing exercise in interaction with the participants, and many more
Sunday, 30 June/ in a beach during the morning and at PHIMIOS Cultural Center during the evening
10:00 - 13:00 language games for adults, teenagers and children using high protection sun lotion
19:00 - 21:00 Presentation of the project/ Open discussion/Readings in the Municipal Theater
Blind Date #12 is an interdisciplinary, art research platform, having as its basic axis the collaboration between a changing group of contemporary fine artists and a group with a background in arts and sciences of other disciplines. The project begins with the meeting of 12 people (6+6) without any of the members of the first group knowing any of the members of the second. The date is blind. During the first meeting couples are formed and each one is then asked to coexist and jointly produce action and thought in 45 days time. Blind Date#12 is an encounter. Its rationale is founded on the creative co-action of individuals, who have different points of departure share the will for co-operation and have a strong inquisitive sense. The aim is not a simple crossing of media, artistic or other but the project itself as the evolution of cooperative otherness. “One” being the intention, can it be produced by two people?
BLIND DATES
- The Holy Bachelorette in the Wedding Cave - Greek festival 2015
- Set out for Ithaca 2013 / a poetic blind date - Ithaca island 2013
- Arts and Philosophy - gallery Thision Lofts 2007
- Arts and Literature - Industrial Space of Keriadon and Sfittion 2006
Adonis Volanakis
Born
in Athens, Greece in 1976. His practice is the collaborative amalgam
of human connections and aesthetics, poetry and politics, visual and
performing arts. Adonis studied at the Wimbledon College of Art/
Valedictorian, Central Saint Martins College and Aalto University. He
creates installations and performances, he curates participatory
platforms and exhibitions, and designs/ directs in USA (Dixon’s
Place, Kimmel Galleries),
UK (Royal Opera House-Covent
Garden, National Theatre), Greece (Macedonian Museum of Contemporary
Art, National Theatre, National Opera House), France, Canada, Czech
Republic, Finland etc.
Since 2004 till 2012 he has taught at: University of Peloponnese/ Nafplio, and University of Patras. Since 2013 he teaches at the Arts & Public Policy Department, Tisch School of Arts, New York University and researches in École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs / Paris. He has been supported by the foundations: Fulbright, Linbury, A.S. Onassis, London Institute, Vardinoyannis, A.G.Leventis, Propontis, Spyropoulos, B&E Goulandris.
Since 2004 till 2012 he has taught at: University of Peloponnese/ Nafplio, and University of Patras. Since 2013 he teaches at the Arts & Public Policy Department, Tisch School of Arts, New York University and researches in École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs / Paris. He has been supported by the foundations: Fulbright, Linbury, A.S. Onassis, London Institute, Vardinoyannis, A.G.Leventis, Propontis, Spyropoulos, B&E Goulandris.
Αντώνης Βολανάκης
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1976. Η πρακτική του αποτελεί αμάλγαμα συνέργειας μεταξύ ανθρωπίνων συνδέσεων και αισθητικής, ποίησης και πολιτικής, καλών τεχνών και θεάτρου. Σπούδασε αριστεύοντας στα: Wimbledon College, Central Saint Martins College και Aalto University. Δημιουργεί εγκαταστάσεις και περφόμανς, επιμελείται συνεργατικές πλατφόρμες και εκθέσεις, και σκηνογραφεί/ σκηνοθετεί σε: Ηνωμένες Πολιτείες (Dixon’s Place, Kimmel Galleries), Αγγλία (Royal Opera House-Covent Garden, National Theatre), Ελλάδα (Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, Εθνικό Θέατρο, Εθνική Λυρική Σκηνή), Γαλλία, Καναδά, Τσεχία, Φιλανδία κλπ. Από το 2004 έως το 2012 δίδαξε στα τμήματα Θεατρικών Σπουδών Πανεπιστήμια Πελοποννήσου και Πατρών. Από το 2013 διδάσκει στο τμήμα Τέχνη και Πολιτική / Tisch School of Arts στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και σε ερευνητικό πρόγραμμα της École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs στο Παρίσι. Έχει λάβει υποστήριξη από τα Ιδρύματα: Fulbright, Linbury, Ωνάση, London Institute, Βαρδινογιάννειο, Λεβέντη, Προποντίς, Σπυρόπουλος, και Β&Ε Γουλανδρή.
contact:
adonisvolanakis@yahoo.com
+30 6938404304 GR
+1 (917) 624-5325 US
Όταν η διεπιστημονικότητα χτυπά την πόρτα της ιστορίας και της θεωρίας της τέχνης
Κωστής Σταφυλάκης
Διεπιστημονικότητα ή καλύτερα διαπειθαρχικότητα (interdisciplinarity). Μια μάλλον πολύπαθη ερευνητική και παιδαγωγική στρατηγική αν σκεφτεί κανείς ότι απασχολεί ως τέτοια πολύ λίγες δεκαετίες (περίπου τρεις) τον πανεπιστημιακό χώρο έχοντας αποκτήσει φανατικούς εχθρούς και φανατικούς οπαδούς. Η άνθιση των Πολιτισμικών, Οπτικών και Κριτικών Σπουδών και η δημιουργία αντίστοιχων κέντρων σε πανεπιστήμια καλλιτεχνικής εκπαίδευσης είχε ραγδαίες επιπτώσεις στις ακαδημαϊκές πειθαρχίες που συνδέονται με την τέχνη. Πρωτίστως, η ιστορία και η θεωρία της τέχνης δέχθηκαν τις πιέσεις των νέων αυτών ερευνητικών πεδίων και άλλοτε οδηγήθηκαν σε μια αμυντική συσπείρωση, άλλοτε σε μορφές διατμηματικής-διαπειθαρχικής συνεργασίας, άλλοτε σε απόλυτο κατακερματισμό του προγράμματος σπουδών. Η σταδιακή υποκατάσταση (ή μετατροπή) τμημάτων ιστορίας της τέχνης των αγγλοσαξονικών πανεπιστημίων σε τμήματα κριτικών ή οπτικών σπουδών είναι χαρακτηριστική της πίεσης που δέχονται οι «παραδοσιακές» πειθαρχίες από την «διεπιστημονική» προσέγγιση ζητημάτων της οπτικής κουλτούρας και του κριτικού λόγου. Ωστόσο θα ήταν λάθος να περιοριστεί μια ανάλυση του φαινομένου στην μεταβλητότητα και ρευστότητα των αγγλοσαξονικών curricula εφόσον η έννοια της «πολυφωνικής» και αργότερα διαπειθαρχικής προσέγγισης των ανθρωπιστικών επιστημών υπήρξε εξίσου καθοριστική στον γαλλικό χώρο και όχι μόνο. Το πανεπιστήμιο Paris VIII, απότοκο της στρουκτουραλιστικής σκέψης και της πολιτικής έκρηξης του ’68, αλλά και το Paris VII, αποτέλεσαν κέντρα διεπιστημονικής πραγμάτευσης των ανθρωπιστικών επιστημών ενισχύοντας ανάλογες κατευθύνσεις της έρευνας.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος που διαδραμάτισαν οι ίδιες οι καλλιτεχνικές πρακτικές από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 μέχρι σήμερα στην διαμόρφωση ενός διεπιστημονικού τρόπου πρόσληψης, αλλά εν τέλει και παραγωγής, του καλλιτεχνικού «αντικειμένου» και υποκειμένου. Μια αναγωγιστική απόδοση της σημερινής έκρηξης της διεπιστημονικότητας της καλλιτεχνικής παραγωγής στην μεταπολεμική ισχυροποίηση των ιδρυμάτων τέχνης και στον οικονομικό τους ρόλο θα ήταν απόλυτα ανεπαρκής και παραπλανητική αφού θα ισοπέδωνε τον καθοριστικό ρόλο μιας ολόκληρης γενιάς αμερικάνων καλλιτεχνών, στην οποία, για παράδειγμα ανήκει ο Robert Smithson, όσο και τον ρόλο της ευρωπαϊκής νέο-πρωτοπορίας και αργότερα της κριτικής φεμινιστικής τέχνης του ’80. Ωστόσο, η διεπιστημονικότητα που χαρακτηρίζει την επιμέλεια, την προπαρασκευή και την καλλιτεχνική παραγωγή των μεγάλων-διεθνών καλλιτεχνικών διοργανώσεων του νέου αιώνα δείχνει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο οικουμενικό πεδίο της τέχνης. Στο πεδίο αυτό έχουν εισέλθει δυναμικά η πολιτική επιστήμη, η αρχιτεκτονική και πολεοδομική θεωρία, η κοινωνική ανθρωπολογία και αρκετοί άλλοι κλάδοι. Η μετεξέλιξη αυτή σίγουρα σηματοδοτεί μια νέα «νομιμοποίηση» του ρόλου της τέχνης στον πανεπιστημιακό χώρο που χρήζει άμεσης κριτικής επεξεργασίας.
Βέβαια, η υποδοχή της διεπιστημονικότητας στα πανεπιστημιακά τμήματα συνδέθηκε αρχικά με ιδεολογικές έριδες, αμφισβητήσεις αλλά και τομές. Στις γραφικότερες των περιπτώσεων, οι απολογητές της πρώτης και πιο επιθετικής φάσης του μεταμοντερνισμού βρίσκονταν αντιμέτωποι με τους εκάστοτε ακαδημαϊκούς μπάτσους που συνήθως αυτοπροβάλλονταν ως κέρβεροι της «ορθόδοξης» κοινωνιολογικής μεθοδολογίας στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Η μάλλον παρωχημένη αυτή διαμάχη απειλεί ωστόσο σήμερα και το ελληνικό πανεπιστήμιο τέχνης, στο βαθμό που, αφενός, οι πειθαρχίες που αφορούν την διδασκαλία της τέχνης και της ιστορίας της παρέμεναν εγκλωβισμένες σε ούλτρα-παραδοσιακές προσεγγίσεις και θεματικές και, αφετέρου, η έρευνα που πραγματοποιείται από νεότερες, κυρίως, γενιές θεωρητικών επιδιώκει σε κάποιο βαθμό να αξιοποιήσει τα διεπιστημονικά αναλυτικά εργαλεία που προσφέρει η σύγχρονη βιβλιογραφία, άλλοτε με κριτικό, άλλοτε με άκριτο τρόπο. Σίγουρα η διεπιστημονική και διαπειθαρχική συνεργασία δεν υπήρξε συχνό φαινόμενο στον ελληνικό εικαστικό χώρο. Παραδείγματος χάριν, ο θεωρητικός λόγος περιοριζόταν συχνά στην «φιλολογική» επένδυση και κάλυψη της καλλιτεχνικής περσόνας μέσω επιμελητικών κειμένων, ενώ συχνά, ο τεχνοκριτικός λόγος των έντυπων μέσων ενημέρωσης αναπαρήγαγε απλώς τον πρώτο.
Παρά τις εξαιρέσεις, η εν Ελλάδι πανεπιστημιακή έρευνα σε επίπεδο ιστορίας της τέχνης απέκλειε σε μεγάλο βαθμό την μελέτη καλλιτεχνικών παραδειγμάτων των τελευταίων 30-40 χρόνων ενώ παρέμενε σφιχταγκαλιασμένη με την αρχαιολογία (τούτο το σφιχταγκάλιασμα δεν γέννησε άραγε παραδείγματα στρεβλής διεπιστημονικότητας;). Αξίζει εδώ να σημειωθεί πως ορισμένοι από τους «πατέρες» της ιστορίας της τέχνης όπως ο Riegl, ο Wölfflin και ο Warburg όριζαν ακριβώς την δουλειά τους σε αντίθεση με την αρχαιολογία. Θα μπορούσε κανείς ωστόσο να υποθέσει πως η σιωπή των ελλήνων ιστορικών τέχνης απέναντι στο «τώρα» οφείλονταν συχνά σε οπορτουνισμό: ας μην ρισκάρουμε να μιλήσουμε για τα σύγχρονα παραδείγματα και ας περιμένουμε το «αόρατο χέρι» της ιστορίας να τα «αναδείξει» ή να τα «θάψει». Θα ήταν υπερβολικά αισιόδοξο να λέγαμε πως σε ένα τέτοιο πεδίο η υποδοχή της διεπιστημονικότητας θα λάβει χώρα με ουσιαστικά κριτήρια. Ωστόσο, μια ψύχραιμη αντιμετώπιση των ζητημάτων της μεθοδολογίας μπορεί να αποφέρει καρπούς. Έτσι, τα ερωτήματα που θέτει σήμερα η διεπιστημονικότητα θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια καλή ευκαιρία για αναστοχασμό της εγχώριας πανεπιστημιακής κοινότητας πάνω στην ίδια την μεθοδολογία, δηλαδή τις μεθοδολογίες, της ιστορίας της τέχνης. Μια τέτοια αναστοχαστική εργασία θα αφόπλιζε όσους θα έσπευδαν να περιφέρουν την «μεθοδολογία» είτε ως φόβητρο είτε ως φετίχ. Σημαντική θα ήταν επίσης η συνειδητοποίηση ότι ούτε τα ξόρκια ενάντια στην πίεση που δέχεται η εκπαίδευση από την σύγχρονη πολιτιστική βιομηχανία ούτε η αφηρημένη και περιεκτική συμπεριλήψη όλων των «τάσεων» θα δώσει λύση.
Κομβικό σημείο θα αποτελούσε επομένως η εστίαση σε ορισμένα μεθοδολογικά προβλήματα που απασχόλησαν όσους θεμελίωσαν την ιστορία της τέχνης ως ακαδημαϊκή πειθαρχία και τα οποία, παρά τις γόνιμες επεξεργασίες που δέχθηκαν για παραπάνω από έναν αιώνα, παραμένουν εν πολλοίς ανοικτά. Ένα από τα κομβικά αυτά ζητήματα αποτελεί η πάντα τεταμένη σχέση ανάμεσα στον ιστορικό υλισμό και στην ανάλυση των «ξεχωριστών έργων τέχνης». Πλήθος εκδοχών της γνωστής αυτής διαμάχης ήρθαν στο φως τον αιώνα που πέρασε. Η αφετηρία της εντοπίζεται μάλλον στην ρομαντική θεωρία της τέχνης του 19ου αι., στην αντίθεση ανάμεσα στην άποψη του Herder πως κάθε έργο τέχνης μπορεί μονάχα να κριθεί σύμφωνα με τα δεδομένα της κουλτούρας και του πολιτισμού όπου αυτό παράγεται και στην άποψη του Novalis πως κάθε έργο τέχνης έχει πάντα μια αξία για κάποιον, σε κάποιο χρόνο και χώρο, ανεξάρτητα από την πολιτισμική συγκυρία. Η διαμάχη ανάμεσα στον Alois Riegl και στους μαθητές του Gottfried Semper στην Βιέννη της τελευταίας δεκαετία του 19ου αι. αποτέλεσε κομβικό σημείο στην συγκρότηση των περαιτέρω μεθοδολογικών συζητήσεων. Ο Riegl αμφισβήτησε τον «υλιστικό εξελικτισμό» (materialistic evolutionism) των σεμπεριανών σύμφωνα με τους οποίους η εξέλιξη του στυλ βασιζόταν στο «υλικό», στην «τεχνική» και στον «σκοπό» και κατέληξε στον διαχωρισμό της αισθητικής επιλογής από τις υλικές συνθήκες της αρχιτεκτονικής και της διακοσμητικής τέχνης. Θεμελιώνοντας τα κριτικά του εργαλεία στον γερμανικό ιδεαλισμό, ο Riegl κατάφερε να αμφισβητήσει τόσο την βιογραφική ανάλυση του έργου, όσο και την υλιστική-μηχανιστική εξέλιξη του στυλ. Και παρά το γεγονός ότι πρόσφερε συνοχή στην πειθαρχία της ιστορίας της τέχνης όσο κανένας άλλος, εντάσσοντάς την στο ευρύτερο πεδίο των κοινωνικών επιστημών, δεν κατόρθωσε ωστόσο να εξηγήσει επαρκώς το πρόβλημα του «ψυχολογισμού»: την συχνή αναπαραγωγή δηλαδή κατηγοριών της ψυχολογίας στην ιστορική εξηγητική με αδιαμεσολάβητο και εν πολλοίς ανεπεξέργαστο τρόπο. Αν και η μέθοδός του διαφέρει σε πολλά σημεία από τον ψυχολογισμό του Wölfflin, η ανάλυση τον ψυχολογικών σχέσεων ανάμεσα στις φιγούρες των ολλανδικών πορτραίτων και τον θεατή επιχειρεί να ενσωματώσει μια ψυχολογική τυπολογία (θέληση, συναίσθημα, προσοχή) σε μια θεωρία του χώρου και του βλέμματος. Αναπαρήγαγε έτσι το πλαίσιο μιας μετα-Καντιανής εμπειριστικής ψυχολογίας της εποχής του, προσφέροντας όμως μια συνεπή ενοποίηση του εμπειρισμού με την «ιστορία του πνεύματος» (Weltgeist). Η θεμελιακή προσφορά του έγκειται ωστόσο στο γεγονός ότι αναβάθμισε ριζικά τον διυποκειμενικό χώρο ανάμεσα στο εικονικό περιεχόμενο και τον θεατή ανοίγοντας τον δρόμο τόσο στον Panofsky όσο και σε αμέτρητες μεταγενέστερες θεωρίες του βλέμματος.
Είναι λυπηρό το γεγονός ότι πολλές σύγχρονες ιστορικές προσεγγίσεις στρουθοκαμηλίζουν σε τέτοιο βαθμό που δεν θέλουν με κανέναν τρόπο να αναγνωρίσουν ότι η ένταση ανάμεσα στον ιστορικισμό και στον ψυχολογισμό υπήρξε θεμελιακή για την πειθαρχία της ιστορίας της τέχνης και την μεθοδολογία της, ενώ συχνά οδήγησε σε αδιέξοδες αλλά και δημιουργικές συνθέσεις. Η απάρνηση αυτή έχει μια κραυγαλέα συνέπεια: ακόμα και σήμερα, αυτόκλητοι σταυροφόροι του ιστορικού υλισμού, φορώντας το προσωπείο της «κοινωνικής ιστορίας της τέχνης» καταφεύγουν ασύστολα στην κατασκευή (ψυχικά ανεπεξέργαστων) ψυχολογικών ιδεοτύπων του «καλλιτέχνη» για να προσδέσουν το υποκείμενο στην ιστορική αναγκαιότητα. Την ίδια στιγμή αποφεύγουν συστηματικά ή απλώς δεν θέλουν να ρισκάρουν να επεξεργαστούν τα κριτικά εργαλεία που προσφέρει η ψυχαναλυτική σκέψη στην κατανόηση του «υποκειμένου της εποχής μας» και στην κριτική της ιδεολογίας
Σε αντίθεση με την αμυντική αυτή στάση, μια αιχμηρή και παραγωγική αξιοποίηση της διεπιστημονικότητας στα πλαίσια της ιστορίας και της θεωρίας της τέχνης θα σήμαινε σήμερα τουλάχιστον τα εξής:
1. Η ψυχαναλυτική θεωρία του βλέμματος, η φαινομενολογία, η φιλοσοφία της γλώσσας, η θεωρία του υποκειμένου, η θεωρία του λόγου (discourse theory) και η ανάλυση λόγου (discourse analysis) μπορούν να αποτελέσουν αναπόσπαστα τμήματα της ιστορικής και θεωρητικής ανάλυσης στο βαθμό που ρητά εργάζονται ενάντια στον αναγωγισμό και δεν περιορίζονται σε μια ερμηνευτική της ατομικής επιθυμίας του δημιουργού.
2. Ο λόγος της ιστορίας της τέχνης εδράζει σε μια ορισμένη «αντικειμενικότητα» στο βαθμό μονάχα που συμπεριλαμβάνει μια αναστοχαστική κριτική του υποκειμένου (θεατή, συγγραφέα, ιστορικού αναλυτή). Η τελευταία δεν είναι δυνατή παρά μόνο στο ελάχιστο διεπιστημονικό πλαίσιο που ορίζει σήμερα η «φιλοσοφία της ιστορίας» και η θεωρία του υποκειμένου.
3. Η διεπιστημονικότητα μπορεί να έχει ζωντανά αποτελέσματα στο ίδιο το πεδίο της τέχνης όταν δεν περιορίζεται σε ένα γνωσιακό εγχείρημα ή σε μια αποστασιοποιημένη πολιτισμική κριτική αλλά επιδιώκει να παρέμβει και να εμπλακεί στην ίδια την παραγωγική διαδικασία με στόχο την επιρροή και αλλαγή των όρων της τελευταίας.
Δεκέμβρης, 2007
2006
εικαστικοί + συγγραφείς
a. αλέξανδρος αποστολίδης + μαρία λαϊνά
b. μαρία κόντη + παναγιώτης ιωαννίδης
c. μαρία πασχαλίδου + γιώργος συμπάρδης
d. λία πέτρου + heimkurst
e. μαρία νυμφιάδη + αλεξάνδρα πλαστήρα
f . αντώνης βολανάκης + θανάσης χειμωνάς
b. μαρία κόντη + παναγιώτης ιωαννίδης
c. μαρία πασχαλίδου + γιώργος συμπάρδης
d. λία πέτρου + heimkurst
e. μαρία νυμφιάδη + αλεξάνδρα πλαστήρα
f . αντώνης βολανάκης + θανάσης χειμωνάς
about blind date
Επιμέλεια: Αντώνης Βολανάκης
Σύμβουλος - Διαχείριση αρχείου: Μαρία Γεωργιλάκη
Βοηθός επιμελητή: Ελευθερία Ζηκίδου
Συνεργάτις προώθησης και επικοινωνίας: Λήδα Κοζάκη
Σχεδιασμός εντύπων και ιστοσελίδας: Έλλη Βασσάλου
Αλέξανδρος Αποστολίδης
Alexandros Apostolides
| Ο Αλέξανδρος Αποστολίδης (1971, Αθήνα) ζεί και εργάζεται στην Αθήνα. Μεταξύ 1994-2000 φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών στο Α εργαστήριο γλυπτικής. Το 2000-2001 υπότροφος της Aggelco sa παρακολούθησε στο Central St Martins College of Αrt & Design του Λονδίνου, μεταπτυχιακό κύκλο σπουδών με αντικείμενο αρχιτεκτονικό γυαλί/σύνχρονες τεχνικές Vitraux. Υπότροφος του Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωννάσης 2001-2 και του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών 2002 σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Wolverhampton, (West Midlands U.K), M.A τον δεύτερο μετεπτυχιακό κύκλο σπουδών με αντικείμενο το γυαλί και την γλυπτική. Το 2002 Βραβεύτηκε απο το Ίδρυμα Ιωάννη και Ζωής Σπυρόπουλου. | Alexandros Apostolides (1971, |
Αντώνης Βολανάκης
Adonis Volanakis
| Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1976 και έζησε στο Λονδίνο από το 1998 έως το 2004. |
Was born in |
Δούκας Καπάνταης
Doukas Kapantaïs
| Ο Δούκας Καπάνταης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Είναι γιος του γλύπτη Βάσου Καπάνταη και της συγγραφέως Ισμήνης Καπάνταη. Είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας των Πανεπιστημίων της Σορβόννης και Βέρνης. Ασχολείται με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και την σύγχρονη μαθηματική λογική. Εργάζεται στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Αθηνών και διδάσκει φιλοσοφία της λογικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 2004 δημοσίευσε στις εκδόσεις Νεφέλη την ποιητική συλλογή Αγοράκια Κοριτσάκια. | Was born in |
Subscribe to:
Posts (Atom)
